GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ URUGUAY

Quốc hiệu: Cộng hoà Đông U-ru-goay (República Oriental del Uruguay)

Thủ đô: Môn-tê-vi-đê-ô (Montevideo)

Quốc khánh: 25/8 (Ngày Độc lập: 25/8/1825).

Tổng thống: Ô. José Alberto Mujica Cordano (2010-2015)

Bộ trưởng Ngoại giao: Ô. Luis Leonardo Almagro Lemes

Uruguay nằm ở vùng Đông Nam Nam Mỹ, phía Bắc và Đông Bắc giáp Bra-xin, Nam giáp sông Bạc (River Plate), Đông và Đông Nam giáp Đại Tây Dương và Tây giáp Ac-hen-ti-na. Diện tích 176.216 km². Địa hình bằng phẳng với nhiều vùng cao nguyên rộng lớn nằm ở độ cao từ 200 m đến 500 m so với mực nước biển. Khí hậu ôn đới, nhiệt độ trung bình từ 12^oC đến 25^oC. Dân số: 3,46 triệu người (2007). Ngôn ngữ: tiếng Tây Ban Nha. Tôn giáo: Thiên chúa giáo (65%),  không theo đạo (27%).

Trước khi người Châu Âu xâm chiếm, U-ru-goay là nơi sinh sống của người thổ dân Cha-ru-a. Năm 1516, Hoan Đi-at đê Xô-lit (người Tây Ban Nha) phát hiện ra vùng lãnh thổ U-ru-goay hiện nay và sau đó U-ru-goay trở thành thuộc địa của Tây Ban Nha. Năm 1821, U-ru-goay bị Bồ Đào Nha sáp nhập vào Bra-xin. Sau các cuộc khởi nghĩa 1821, 1823 và 1825, ngày 25/8/1825 U-ru-goay tuyên bố độc lập và liên hiệp với Ac-hen-ti-na. Sau 3 năm chiến tranh với Bra-xin, bằng việc ký Hiệp ước Môn-tê-vi-đê-ô (1828), U-ru-goay trở thành một quốc gia độc lập. Hiến pháp đầu tiên được thông qua năm 1830.

Từ cuối những năm 60 của thế kỷ XX, phong trào du kích Mác-xít Tu-pa-ma-rôt nổi lên. Năm 1973, giới quân sự lên cầm quyền. Sau thất bại trong cuộc trưng cầu dân ý 11/1980, giới quân sự buộc phải để đất nước trở lại chế độ dân sự. Năm 1984, tổng tuyển cử được tổ chức , Quốc hội được lập lại, các đảng phái chính trị trở lại hoạt động hợp pháp. Lãnh tụ của Đảng Mầu Hu-li-ô M. San-ghi-ne-ti thắng cử và nhậm chức Tổng thống (1985-1990), đã tiến hành cải cách kinh tế và củng cố nền dân chủ ở U-ru-goay. 1990-1995, Chính phủ của Tổng thống Lu-it A. La-ca-giê (Đảng Dân tộc) đã tiến hành cải cách mạnh mẽ cơ cấu kinh tế và tự do hoá thương mại. Năm 1991, U-ru-goay đã cùng với Bra-xin, Ac-hen-ti-na và Pa-ra-goay lập Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR).

Tại Vòng hai cuộc Tổng tuyển cử tháng 10/1999, ứng cử viên Hoóc-hê Bát-giê (Jorge Batlle) của Đảng Mầu liên minh với Đảng Dân tộc, đã giành thắng lợi và nhậm chức Tổng thống nhiệm kỳ 2000-2005. Chính phủ Hoóc-hê Bát-giê đặt ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tăng cường trao đổi thương mại quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài và giải quyết các vấn đề liên quan đến người mất tích trong thời kỳ chính phủ quân sự trước đây, đồng thời thông qua một số luật cho phép phi độc quyền hoá các công ty viễn thông và năng lượng quốc doanh. U-ru-goay hiện đang tiếp tục phải đối mặt với nạn suy thoái kinh tế ngày càng trầm trọng một phần là do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế ở Ac-hen-ti-na.

U-ru-goay theo chế độ Cộng hoà. Tổng thống được bầu trực tiếp, nhiệm kỳ 5 năm, là Nguyên thủ quốc gia và đứng đầu Chính phủ. Tổng thống chỉ định các thành viên Nội các. Quốc hội bao gồm 2 viện: Thượng viện có 31 thượng nghị sĩ và Hạ viện có 99 hạ nghị sĩ, được bầu trực tiếp, nhiệm kỳ 5 năm. Phó Tổng thống đồng thời là Chủ tịch Quốc hội. Tòa án Tối cao có 5 thẩm phán. Chính quyền địa phương được bầu trực tiếp.

Các đảng phái chủ yếu trong Quốc hội hiện nay gồm: Đảng Mầu (PC), Đảng Dân tộc(PN), Liên minh Mặt trận rộng rãi-Gặp gỡ tiến bộ (FA-EP), Đảng Xã hội U-ru-goay… Trong cuộc bầu cử cuối năm 1999, Mặt trận Rộng rãi (tập hợp một số đảng trung tả) giành được 40% ghế tại Quốc hội, Đảng Mầu 33%, Đảng Dân tộc 22%.

Tại cuộc bầu cử tổng thống tháng 10 năm 2004, ứng cử viên Tabaré Vázquez Rosas, thuộc liên minh cánh tả bao gồm các đảng: Gặp gỡ Tiến Bộ (EP), Mặt trận rộng rãi (FA) và Đa số Mới (NM), đã trúng cử ngay từ vòng đầu giành được 50,6% số phiếu. Liên minh cánh tả cũng chiếm đa số áp đảo tại Quốc hội. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Uruguay, người của một đảng không truyền thống nắm cơ quan hành pháp.

Thời gian gần đây, trong Liên minh cầm quyền nảy sinh sự rạn nứt xung quanh chủ trương quan hệ với Mỹ, nhất là về vấn đề ký hiệp định tự do thương mại song phương. Tổng thống Tabaré phải đưa ra giải pháp ôn hòa, tạm dừng lại ở Hiệp định Bảo hộ đầu tư với Mỹ.

Ngày 29/11/2009, tại vòng 2 bầu tổng thống nhiệm kỳ 2010-2015, ông Jose Mujica, ứng viên của liên minh cầm quyền Mặt trận Rộng rãi (FA) đã giành thắng lợi với 53% số phiếu ủng hộ. Đây là nhiệm kỳ thứ hai liên tiếp Liên minh cánh tả FA nắm chính quyền ở nước này.

Nền kinh tế Uruguay có đặc trưng của một nền  kinh tế xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp. Trong giai đoạn 1996 – 1998 tăng trưởng trung bình hàng năm là 5%, từ 1999 – 2002, kinh tế Uruguay suy thoái do ảnh hưởng khủng hoảng của kinh tế Brasil và Argentina. Nhờ có sự trợ giúp của các tổ chức tài chính quốc tế, từ năm 2003, kinh tế Uruguay bắt đầu giai đoạn phục hồi và phát triển. Năm 2004, kinh tế tăng trưởng 12%, năm 2005 và 2006, tăng trung bình hàng năm là 7%, năm 2007 tăng 7,5%.

Uruguay là thành viên các thể chế hợp tác kinh tế, thương mại quốc tế: Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), Tổ chức thương mại thế giới (WTO), Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), Tổ chức Nông Lương (FAO), Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế (IBRD), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Phát triển liên Mỹ (IADB), Hiệp hội Phát triển Quốc tế (IDA).