GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ PARAGUAY

Quốc hiệu: Cộng hoà Pa-ra-goay (República del Paraguay)

Thủ đô: A-xun-xi-on (Asuncion)

Quốc khánh: 14/5 (Ngày Độc lập: 14/5/1811).

Tổng thống: Ô. Fernando Lugo Méndez

Bộ trưởng Ngoại giao: Ô. Alejandro Hamed Franco

Paraguay  là quốc gia nằm ở miền Trung lục địa Nam Mỹ, không có biển. Bắc và Đông Bắc giáp Bra-xin, Nam và Tây Nam giáp Ác-hen-tin-na, Tây Bắc giáp Bô-li-vi-a. Diện tích: 406.752 km^2. Về địa hình, sông Pa-ra-goay chảy giữa và chia đất nước thành hai vùng khác biệt rõ rệt: phía Đông có nhiều đồng cỏ, đồi núi, rừng nhiệt đới rậm rạp, khí hậu ôn hoà; phía Tây địa hình thấp, bằng phẳng, nhiều đầm lầy, khí hậu bán khô hạn. Dân số: 6,67 triệu người (2007), trong đó 95% là người lai, 3% người thổ dân và 2% người gốc Âu. Ngôn ngữ: Tây Ban Nha, thổ ngữ Goa-ra-ni. Tôn giáo: Thiên chúa giáo (98%).

Trước khi bị thực dân Tây Ban Nha xâm chiếm, Pa-ra-goay là nơi cư trú của các tộc người bản địa Goa-ra-ni bán du cư. Năm 1537, Hoan đê Sa-la-xa (Juan de Salazar, nhà thám hiểm người Tây Ban Nha) thành lập thành phố A-xun-xi-on (Asuncion), nơi sau này trở thành một trung tâm thuộc địa Tây Ban Nha. Năm 1811, Pa-ra-goay lật đổ chính quyền thực dân Tây Ban Nha và tuyên bố độc lập.

Cuộc chiến tranh giữa Pa-ra-goay với 3 nước Ác-hen-ti-na, U-ru-goay và Bra-xin (1864-1870) gây nhiều thiệt hại cho Pa-ra-goay, quân đội Bra-xin chiếm đóng đến năm 1874 mới rút về nước. Từ 1880 đến 1904, Đảng Màu (Colorado) liên tục cầm quyền ở Pa-ra-goay. Từ 1904 đến 1940 là thời kỳ cầm quyền của Đảng Tự do.

Trong các thập kỷ 1930 và 1940, Pa-ra-goay mất ổn định chính trị trầm trọng, luôn xẩy ra nội chiến và xung đột biên giới với Bô-li-vi-a. Năm 1954, Tướng An-phrê-đô Xtrô-ết-nơ (Alfredo Stroessner) lên nắm quyền Tổng thống suốt 34 năm với sự ủng hộ của giới quân sự và Đảng Màu. Dưới thời Xtrô-ết-nơ, lấy cớ bảo vệ an ninh quốc gia, tự do chính trị bị đàn áp nghiêm trọng, những người bất đồng chính kiến bị bắt bớ giam cầm, Pa-ra-goay bị cô lập với cộng đồng quốc tế. Tháng 2/1989, Tướng An-đrết Rô-đri-ghết (Andres Rodriguez) tiến hành đảo chính quân sự, lật đổ Xtrô-ết-nơ. Trong cuộc bầu cử tháng 5 năm đó, Đảng Màu giành được đa số trong quốc hội và ông A. Rô-đri-ghết, ứng cử viên của đảng này đã thắng cử lên làm Tổng thống. Tuy nhiên trong cuộc bầu cử địa phương năm 1991, các ứng cử viên đối lập đã giành được thắng lợi tại nhiều thành phố, kể cả ở Thủ đô A-xun-xi-on. Tổng thống Rô-đri-ghết đã thực hiện các cải cách chính trị, kinh tế, luật pháp và đề xướng việc hội nhập lại với cộng đồng quốc tế.

Hiến pháp năm 1992 đã thiết lập hệ thống chính phủ dân chủ, cải thiện đáng kể việc bảo vệ các quyền cá nhân cơ bản. Trong cuộc bầu cử tháng 5/1993 dưới sự giám sát quốc tế, ứng cử viên Đảng Màu Huan Các-lốt Va-xmô-xi (Juan Carlos Wasmosy) thắng cử và trở thành Tổng thống dân sự đầu tiên sau gần 40 năm. Quốc hội do phe đối lập chiếm đa số chủ trương độc lập với cơ quan hành pháp.

Tại cuộc bầu cử tháng 5/1998, Ra-un Cu-bát Gơ-rau (Raul Cubas Grau) ứng cử viên Đảng Màu đắc cử Tổng thống. Sau 8 tháng cầm quyền, trước nguy cơ bị Quốc hội phế truất, ông Ra-un Cu-bát đã buộc phải từ chức. Chủ tịch Thượng viện Lu-ít Gôn-da-lét Mác-chi (Luis Gonzalez Macchi) lên thay. Tháng 4/2003, ứng cử viên Đảng Màu Ni-ca-nô Du-ác-tê Phru-tốt (Nicanor Duarte Frutos) đắc cử và nhậm chức Tổng thống từ tháng 8/2003.

Pa-ra-goay theo chế độ Cộng hoà. Tổng thống được bầu trực tiếp, nhiệm kỳ 5 năm, là Nguyên thủ quốc gia và đứng đầu Chính phủ, Tổng Tư lệnh các Lực lượng vũ trang. Tổng thống chỉ định các thành viên Nội các. Quốc hội gồm 2 viện: Thượng viện có 45 thượng nghị sĩ và Hạ viện có 80 hạ nghị sĩ; nhiệm kỳ của các nghị sĩ là 5 năm. Toà án Tối cao là cơ quan cao nhất của ngành tư pháp. Thống đốc các bang được bầu trực tiếp.

Các đảng phái chủ yếu trong Quốc hội cho đến trước cuộc bầu cử tháng 4/2008 gồm: Đảng Màu: 16 ghế ở Thượng viện, 37 ghế ở Hạ viện (16/37); Đảng Tự do Cấp tiến Chân chính (PLRA): 12/21; Phong trào Liên minh Quốc gia những đảng viên Đảng Màu Đạo đức (UNACE): 7/10; Phong trào Tổ quốc Yêu dấu (MPQ): 7/10; Đảng Đất nước Đoàn kết (PPS): 2/2; và Đảng Gặp gỡ Quốc gia (PEN): 1/0.

Tổng thống Ni-ca-nô Đu-ac-tê Phru-tốt (Nicanor Duarte Frutos) thuộc Đảng Màu, bắt đầu nhiệm kỳ từ năm 2003. Ngay sau khi đắc cử tổng thống, Duarte đã đạt được thoả thuận với phe đối lập về việc cải cách Toà án Tư pháp Tối cao và hệ thống Nhà nước. Tuy vậy, thoả thuận này nhanh chóng phá sản do không thực hiện được việc cải cách cấu trúc Nhà nước và hạn chế tham nhũng.

Năm 2006 nổ ra khủng hoảng chính trị xuất phát từ quyết đinh của Toà án Tư pháp Tối cao cho phép tổng thống Duarte Frutosđược làm Chủ tịch đảng cầm quyền, Đảng Màu, trái với qui định của Hiến pháp và việc Duarte phát động chiến dịch vận động sửa đổi Hiến pháp để được quyền tái tranh cử Tổng thống. Phe đối lập phê phán mạnh mẽ ý định này của Duarte.

Trong cuộc bầu cử ngày 20/4/2008, cựu cha đạo Phec-nan-đô Lu-gô Men-đet (Fernando Lugo Méndez), ứng viên của Liên minh Yêu nước vì sự Thay đổi có xu hướng trung tả, đã giành thắng lợi với hơn 41% số phiếu trong khi bà Blanca Ovelar ửng viên của Đảng Màu cầm quyền được 30,72% và người về thứ ba là đại diện của Liên minh Toàn quốc các Công dân Đức độ được 21,98%. Thắng lợi của ông Lugo có tính lịch sử bởi nó chấm dứt 61 năm cầm quyền liên tục của Đảng Màu tại Paraguay.

Ngày 15/8/2008 ông Fernando Lugo chính thức nhậm chức, trở thành tổng thống thứ 6 của Paraguay kể từ khi nền dân chủ được khôi phục tại nước này sau sự sụp đổ của chế độ Stroesner năm 1989. Trong thông điệp đầu tiên gửi đến dân chúng, Tổng thống Lugo cam kết chống đói nghèo, bất công và tham nhũng.  

Paraguay có nền kinh thị trường đặc trưng tiểu ngạch. Kinh tế Paraguay chủ yếu dựa vào nông nghiệp, thương mại và xuất khẩu điện. Giai đoạn 1995 – 1997 kinh tế tăng trưởng trung bình 3%/năm nhưng đã giảm mạnh trong giai đoạn 1998 – 2000. Từ năm 1989, liên tục chính phủ của các Tổng thống Andres Rodriguez, Juan Carlos Vasmosy, Raúl Cubas  tiến hành nhiều biện pháp cải cách kinh tế. Đến thời Tổng thống Gonzalez Macchi Do áp lực chính trị, chính phủ đã buộc phải tạm ngưng tiến trình tư nhân hoá và cải cách kinh tế. Một trong những vấn đề trầm trọng nhất của kinh tế Paraguay là buôn lậu.